ISO 22000:2018 Gıda Güvenlik Sistem Belgesi

ISO 22000 Nedir ve Neden Önemlidir?

ISO 22000:2018 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi; dünya çapında güvenli bir gıda üretim zinciri oluşturmak amacıyla geliştirilmiş uluslararası bir standarttır. Tedarikçiler, üreticiler, yasal otoriteler ve tüketiciler arasındaki iletişimi güçlendirerek, güvenli gıdanın her basamakta izlenebilirliğini sağlamayı esas alır.

Bu standart; gıda güvenliğini temin etmek için etkileşimli iletişim, sistem yönetimi, ön şartlı programlar ve HACCP planları vasıtasıyla tehlikelerin kontrolünü, sürekli iyileştirmeyi ve sistemin güncellenmesini tek bir çatıda birleştirir. (Halk arasında HACCP sistemi olarak da bilinen standart, günümüzde ISO 22000:2018 içerisine entegre edilmiştir.)

İşletmelerdeki süreçleri karmaşıklaştırmadan yönetebilmek adına, ISO 9001 gibi diğer yönetim sistemleriyle tam entegre çalışabilecek şekilde tasarlanmıştır.

Kimler Alabilir?

Gıda zincirinin herhangi bir halkasında yer alan tüm işletmeler bu belgeyi alabilir:

• Tüm gıda ve yem üreticileri

• Çiftçiler ve tarım işletmeleri

• Hazır yemek (Catering) firmaları

• Gıda depoları, taşıyıcılar (lojistik) ve satıcılar

• Temizlik ve sanitasyon hizmeti veren kuruluşlar

• Gıda ekipmanı üreticileri

• Gıda sektörüne yönelik temizlik kimyasalı üreticileri

• Gıdayla doğrudan temas eden ambalaj üreticileri

Başvuru ve Alma Şartları

ISO 22000:2018 belgesini alabilmek için işletmenin öncelikle yasal şartları yerine getirmesi gerekmektedir. Yasal uygunluk, belgelendirme sürecinin en temel adımıdır.

• Resmi Evraklar: Vergi levhası, oda kayıt belgesi, ticaret sicil gazetesi ve imza beyannamesi eksiksiz olmalıdır.

• Sistem Kurulumu: Yasal şartlar sağlandıktan sonra, ISO 22000:2018 standardının gereklilikleri işletme bünyesinde kurulmalıdır. Bu süreç, firma içindeki uzmanlar tarafından veya profesyonel bir danışmanlık firmasından destek alınarak tamamlanabilir.

Belgelendirme Süreci ve Süresi

ISO 22000:2018 sisteminin kurulması, dokümante edilmesi ve saha uygulamalarının başlatılması belirli bir zaman gerektirir. Sistem uygulamaya alındıktan sonra bağımsız kuruluşlarca denetim yapılır. Denetim sonucunda tespit edilen minör veya majör uygunsuzluklar giderildikten sonra belge tescil edilir. Sistem kurulumundan belgenin alınmasına kadar geçen süreç ortalama 2 ila 3 ay sürmektedir.

Akreditasyon Türleri (TÜRKAK, UKAS vb.)

Akreditasyon; yetkili bir üst organın, belgelendirme firmasına ISO 22000:2018 belgesi verme yetkisi tanımasıdır.

• TÜRKAK Akreditasyonu: Türkiye’deki resmi akreditasyon kurumu olan Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) tarafından yetkilendirilen kuruluşlar "TÜRKAK Akrediteli" belge düzenler.

• Uluslararası Akreditasyonlar: Firmalar İngiltere Akreditasyon Kurumu (UKAS) gibi yabancı akreditasyon kurumlarından yetki almış kuruluşları da tercih edebilir.

• Geçerlilik: Uluslararası anlaşmalar gereği hem TÜRKAK hem de UKAS akrediteli belgelerin yasal ve ticari geçerliliği tamamen aynıdır.

KOSGEB Desteği Var Mı?

Evet. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na bağlı KOSGEB; KOBİ niteliğindeki işletmelere belgelendirme süreçlerinde finansal destek sağlamaktadır.

Yıllık cirosu 40 milyon TL’nin altında olan ve 250’den az çalışanı bulunan işletmeler KOBİ statüsündedir. KOSGEB Genel Destek Programı kapsamındaki Belgelendirme Desteği ile, TÜRKAK akrediteli ISO 22000:2018 belgesi alan firmalar 2.500 TL’ye kadar hibe desteği alabilirler.

İhalelerde ISO 22000 İsteniyor Mu?

27911 sayılı Kamu İhale Genel Tebliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Madde 17 / 56.10) uyarınca; özel imalat süreci gerektiren mal alımı ihalelerinde idareler, adaylardan Kalite ve Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi belgesi talep edebilir.

İhalelerde sunulacak belgelerin; TÜRKAK veya Uluslararası Akreditasyon Forumu (IAF) Karşılıklı Tanınma Antlaşmasında yer alan ulusal akreditasyon kurumlarınca akredite edilmiş belgelendirme kuruluşları tarafından düzenlenmiş olması zorunludur.

Gerekli Evraklar ve Hazırlanması Gereken Dokümanlar

1. Resmi ve Ticari Belgeler:

• Ticari kimlik bilgileri (Vergi Levhası, Sicil Gazetesi, Oda Kaydı, İmza Beyanı)

• İlgili ülkenin gıda mercilerinden (Örn: Tarım ve Orman Bakanlığı) alınmış üretim/işletme kayıt onay belgeleri.

2. Zorunlu Sistem Dokümantasyonları: Standardın gereği olarak hazırlanması, dokümante edilmesi ve kayıt altına alınması gereken temel başlıklar şunlardır:

• Kapsamın açık bir şekilde belirtilip yazılı hale getirilmesi (Madde 4.3)

• KYS proseslerinin işletilmesini desteklemek için gerekli dokümante edilmiş bilgi (Madde 4.4)

• Gıda Güvenliği / Kalite politikası (Madde 5.2)

• Gıda Güvenliği / Kalite hedefleri (Madde 6.2)

• Sistemin etkili işletilmesi için gerekli dokümante edilmiş bilgi (Madde 7.5)

Süreci Hangi Bölümler Yürütür?

ISO 22000:2018 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi, işletmedeki tüm bölümleri kapsayan bütünleşik bir yapıdır. Standardın yeni vizyonu, tek bir "kalite yönetim temsilcisi" zorunluluğunu ortadan kaldırmış, sorumluluğu tüm birimlere yaymıştır (firma dilerse süreci koordine edecek bir temsilci atayabilir).

Bu sistemin başarılı bir şekilde işletilebilmesi için; kalite kontrol, üretim, insan kaynakları, yönetim, bakım, operasyon, satış-pazarlama, sevkiyat ve depo gibi tüm departmanların aktif katılımı ve iş birliği şarttır.